23.08.2013

Beze ya da Atom

Samsun'da ramazanda çocukların tepside sattıkları atom, ülkenin geri kalanında beze olarak biliniyor. Ben bunu üniversiteye başlayınca öğrendim! Ramazanın esprisi, yumurta sarıları pidelerin üzerine sürülür, artanla da bu yapılır işte ekmek frınlarında.
2010 yılında öğrencim Beyza'dan aldığım tarife dayalı olarak yaptık elimizde yumurta akları kalakalınca:

3 yumurta akı
3 türk kahvesi fincanı şeker (ben daha az koydum, 2,5 gibi. 1 fincanı da esmer şeker).
1 tatlı kaşığı sirke

1 paket vanilya
isteğe göre katkılar:
   çekilmiş çiğ badem (ya da belki fındık?)
   matcha (Japonların ince toz yeşil çayı)

Vanilya ve katkılar hariç hepsini mikserle güzelce 10-15 dakika gibi iyice çırp. Pek mikser deneyimim yok ama, ben gitgide hızı artırdım, valla pek güzel oldu.
Sirkenin cinsi herhalde pek farketmiyor ki, ben pirinç sirkesi koydum yine de sonuç müsbet.
İyice katılaşınca, pişirme kağıdına yemek kaşığıyla paylaştır. (Tabii kremaya şekil veren o ey güzel aletten olsa daha yakışıklı olacaklardı, ama şart değil). Katkıları vahşice ellerle üzerlerine ve içlerine kat (fotoğraftaki gibi).
110-150 C arasında fırının ısıtma kapasitesine göre tecrübe ile bir ısı seç, ve ya allah deyip 1 saat, 1buçuk saat pişir, yakmadan, ama kurutarak ve katılaştırarak.
Ben pişmiş mi diye epey parmakladım, ama 50 dakikadan önce pek umut yok, zırt pırt fırın kapağını açıp kapamanın alemi yok.

Evet, afiyet olsun..
teşekkürler Beyzacım :)

7.08.2013

Story of Stuff kitabından


















Daha önce bahsettiğim videonun kitabından seçtiklerim:
“Is recycling a con that keeps us deluded into feeling like we’re helping the planet while leaving industry free to keep churning out ever more badly designed toxic stuff? Heather Rogers, author of a book about garbage called Gone Tomorrow, writes that ‘industry accepted in lieu of more radical changes like bans on certain materials individual processes, production controls, minimum standards for product durability, and higher standards for resource extraction” (Leonard 2010, 292-293).

Programs like weighing “residents’ recycling bins at the curb and awards people points for heavier bins … give recycling a bad name, by encouraging more consumption and more waste. They allow producers to escape responsibility for their wasteful packaging and, subsidize the generation of disposable stuff. And perhaps worse of all, programs like this claim to be making real change” (Leonard 2010, 294-295).

“Dr. Paul Connett says that ‘recycling is an admission of defeat; an admission that we were not clever enough or didn’t care enough to design more durable, to repair it, or to avoid using it in the first place’…
there must be greater awareness of the limitations of recycling…
Recycling is easy: it can be done without ever raising questions about the inherent problems with current systems of production and consumption, about the long-term sustainability of a growth-obsessed economic model or about equitable distribution of the planet’s resources. Clearly, sorting used bottles and papers into a blue bin is not going to fundamentally change, or even challenge, the massive negative impacts of the way we extract, make, distribute, use, and share or don’t share all the Stuff in our lives” (Leonard 2010, 297-298).

“…because it makes us feel good, because it makes us feel like we’re doing something useful, the worry is that recycling may actually bolster those very patterns of production and consumption that are trashing the planet and distract us from working for deeper change” (Leonard 2010, 298). 

“…individual responsibility to save the planet can be a big drag. …
There is too much wrong with the system for even the most obsessive-compulsive among us to get every action and every choice just right. And because that scenario is so overwhelming, the individual-responsibility model of change risks causing people to freak out, throw their hands up in despair, and sink back into overconsumptive, wasteful lifestyles. …
…Maniates lamented …’Obsessing over recycling and installing a few special lightbulbs won’t cut the environmental damage. We need to be looking at fundamental change in our energy, transportation and agricultural systems rather than technological tweaking on the margins’” (Leonard 2010, 308).

6.05.2013

Tarım Değil Felsefe Kitabı: "Doğal Tarımın Yolu"

Daha önce Masanobu Fukuoka'nın Ekin Sapı Devrimi kitabından bahsetmiştim. 

Şimdi okuduğum Doğal Tarımın Yolu, 2011'de Kaos Yayınlarından Türkçe'ye pek güzel bir kapakla (İngilizce'den de olsa) kazandırıldı. İngilizcesi ise burada.

Her iki kitabında da sadece tarımla ilgili değil, tüm bir yaşam felsefesini içerdiği için beni heyecanlandırdığını söylemeliyim. 
Seçtiğim bölümleri buyrunuz:


“Bir durup düşünseniz, ‘bu yararlı’ ‘şu önemli’ ‘falan filan mutlaka yapılmalı’ sözlerinin arkasında hep, önerilen her neyse, onu önemli hale getiren ön koşulları insanın kendisinin yarattığını görürsünüz. Öyle durumlar yaratıyoruz ki, önceden asla ihtiyaç duymadığımız bir şey olmadan yaşayamaz hale geliyoruz. Böyle bir beladan kurtulmak için de, yeni keşifler gibi görünen şeyler bulup bunları gelişme olarak takdim ediyoruz” (15).

“Hakiki bir yaşam yolundan sahtesine düştük. İnsanlar zamanı kısaltıp mekanı genişletmek için çılgınca koşturup duruyorlar ve böyle yaparak ikisini de kaybediyorlar” (29).

“Nasıl ki otel müdürümüz konuk odalarındaki ışıkların açık mı kapalı mı olduğuyla uğraşıp durduğu takdirde başarılı olamayacaksa, ufak ve önemsiz ayrıntılara dikkat kesilmek de çiftçi için asla iyi bir başlangıç olmayacaktır. Geliri arttırmanın tek kesin yolunun otelin kapasitesini arttırmak olduğu açıktır” (77-78).

“Pek çok insan, büyük başak veren bir çeltik türü seçer, çok gün ışığı alacak şekilde yetiştirir, bolca gübre verir ve etraflı zararlı kontrol önlemleri uygularsanız, iyi bir mahsül elde edeceğinize inanır. Ancak büyük başakları olan çeşitlerde bitki başına başak sayısı genellikle daha azdır. Bitkinin daha iyi gün ışığı almasını istiyorsak, sık ekim yapmak iyi olmayacaktır. Ayrıca, fazla gübre uygulaması aşırı büyümeye neden olacak ve yine bitkinin aldığı gün ışığını arttırma çabamızı boşa çıkaracaktır. Etraflı bir zararlı kontrol önlemi çeltik bitkisinin devrilip yatmasına neden olurken, büyük gövde ve başak oluşturma gayretleri yalnızca bitkiyi zayıflatır ve hastalık ile böcek zararlarını arttırır.
Çeltik birkisinin aldığı ışığı arttırmak için su tasarruflu bir yetiştirme yöntemi kullanılması, yabani otların yoğunlaşması sonucunda, aslında alınan ışığı azaltabilir ve hatta yetersiz sulama da besin iletimini engelleyebilir. Yani fotosentezin etkinliğini arttırmaya yönelik bir girişim, bitkinin fotosentezleme yeteneğini azaltabilir. Bunun üzerine biz, sulamanın çeltik bitkisine yararlı olduğu sonucuna varır ve tam da bitkinin etkin büyümesini teşvik edecek yüksek sıcaklıkların beklendiği bir zamanda sulamayı denersek, yetersiz olgunlaşma ile sonuçlanacak kök çürümesi başlar.
Başka bir deyişle, fotosentezi canlandırma yöntemleri nişasta miktarını arttırmakta etkili olmuş olsa da, bunun, hasat verimini belirlemeye yardımcı olan diğer unsurlar üzerindeki etkisi illa ki olumlu olmayacaktır, aslında sayısız olumsuz etki yaratma olasılığı daha fazladır.
Kısacası tüm bunları birleştirerek, tam olarak işe yarayacak geniş kapsamlı bir yöntem haline getirmenin bir yolu yok. Ne kadar çok iyileştirme önlemi bir araya getirilirse, o kadar birbirini etkisizleştirerek sonucu belirsizleştirir; böylece varılacak tek sonuç, net bir sonuç olmaması olur.
Eğer insanların aklında olan, bol ürün veren, yetiştirilmesi kolay ve lezzetli bir çeşidin her şeyi çözeceği düşüncesi ise, çok beklemeleri gerekecek. Tek çeşidin bütün istekleri karşılayacağı bir gün asla gelmeyecek.
Tohum ıslah uzmanı, kendi uğraşlarının, çağının ihtiyaçlarını karşılayacak bir türü ortaya koyacağına inanır ama geliştirilmiş üç iyi özelliği olan bir türün, üç de kötü özelliği olacaktır, altı güçlü noktası olanınsa altı zayıflığı. Bunların hepsi gösteriyor ki, daha iyi olduğu düşünülen herhangi bir tür, içinde çözüme direnen yeni karşıtlıklar taşıyor olacağından muhtemelen daha kötü olacaktır.
Tek tek incelendiğinde, tarım uzmanlarının tasarladığı her bir ilerleme iyi ve yerinde gibi görünse de toplu olarak bakıldığında birbirlerinin etkisini yok eder ve tümüyle etkisiz olurlar.
Bu karşılıklı birbirini geçersiz kılma özelliği doğanın denge durumundan gelmektedir. Doğa, niteliği gereği doğal olmayana zıttır ve insanın mahsülü arttırmak için kullandığı tekniklerden kurtulup hakiki haline dönmek için elinden geleni yapar. Bu nedenle doğal kontrol yüksek mahsülü azaltmak, düşük mahsülü yükseltmek için çalışır: yani doğal dengeyi bozmadan doğal verime yaklaşmak için” (89-90).

“...bilim, ileri attığı her adımda bir adım da geri gidip doğanın bağrına dönerek onun ilmini yudumlar. Gıdasını alır almaz, yine doğadan üç dört adım uzaklaşmayı göze alır. Sorunlarla karşılaşınca ya da fikirleri tükenince, uzlaşma ve uyum arayışıyla tekrar geri döner. Fakat çok geçmeden şükran borcunu unutup yeniden doğanın edilginliğini ve yetersizliğini yermeye başlar” (99).

“...çeltiğe ‘bakmak’ ya da onu ‘dikkatle incelemek’, çeltiği bir nesne olarak görmek değildir. Öncelikli olarak kişi kendini çeltiğin yerine koymalıdır. Böylelikle çeltik bitkisine bakan benlik yok olur” (121).

“Aynı turplar tümüyle farklı şekilde özümsenecek, turpunu mide özsuyu salgılamadan yiyen, duman ve gürültü kirliliğinden muztarip asabi şehir insanı için, onu av etinden oluşan yemeğinin üstüne hapur hupur yiyen tropikal Afrikalı’ya nazaran, tamamen farklı bir besleyici değere değere sahip olacaktır” (126).

Doğa alarm verip insanın yapay isteklerine direnir. Fakat sesini çıkarmaz. İnsan kendi hatalarını görüp telafi etmelidir” (127).

“Sığırlar, atlar, domuzlar, koyunlar, tavuklar ve ördekler hepsi sıcakla soğuk arasındaki farkı bilse de, asla sıcak ya da soğuk diye doğadan şikayet etmezler” (132-133).

“Bir şey her şeydir. Kişi bir konuyu çözmek için tüm konuları çözmelidir. Bir şeyi değiştirmek her şeyi değiştirir. Bir kez çeltiği sonbaharda ekme kararı verince, fide aktarmayı ve sürmeyi ve kimyasal gübre kullanmayı ve organik gübre hazırlamayı ve tarım ilaçları püskürtmeyi de bırakabileceğimi anladım” (173).

“Tarlada yüksek verimli çeltik yetiştirmeyi planlayan bilim insanı, ayağının dibinde yetişen yabani otları, çeltik bitkilerinden besin ve gün ışığını çalacak zararlılar olarak görür. Doğal olarak da bu gibi ‘istilacıların’ kökünü tamamen kurutacak ve güneşten gelen ışınları çeltik bitkilerinin inhisarına (tekel) almasını temin ederek olası en yüksek verimi başarabileceğine inanır. Fakat yabancı ot ilaçlarıyla yabani otları öldürmek, doğanın hassas dengesini bozmak için yeterlidir. Yabancı ot ilaçları birdenbire toprak biyo-topluluklarındaki yaşam akışını değiştirerek, yabani otlara bağımlı yaşayan böcek ve mikroorganizmaların ekosistemini harap eder. Bu canlı toprakta oluşan dengesizlik kaçınılmaz olarak oradaki diğer canlıların da dengesini altüst edecektir. Dengesi bozulmuş olan çeltik, hastalanmış çeltiktir; dolayısıyla yoğun hastalık ve böcek saldırılarına tamamen açıktır.
Yabani otların yokluğunda çeltiğin güneşin ışınlarından tek başına yararlanmasının, olası en yüksek verimi sağlayacağına inananlar acı bir şekilde yanılmaktadırlar. Güneşin tüm bereketini soğuramayan hastalıklı çeltik onu boşa harcar. Sınırlı algısıyla bilimsel tarım, doğaya bütünsel bakan doğal tarımın yapabildiği gibi, güneş enerjisinden tam olarak yararlanamaz” (191).

“Doğada geri kalan her şeyi bir yana bırakıp, yalnızca güneş enerjisine odaklanmak ve sadece çeltik bitkisinin yapraklarındaki nişasta sentezi tutarını inceleyerek, güneş enerjisinden yararlanma miktarının ölçülebileceğini düşünmek ne kadar gülünç.
İnsanlar bütüne dair genel kavrayışın, tekil nesne ve olaylara ilişkin değer yargıları yoluyla kazanılamayacağının farkına vararak, doğanın ıvır zıvırını bilmenin yararsızlığını anlamaya başlamalılar” (192).

“Doğada sağ ve sol yoktur, ne mutlu bir ortam bulunur, ne iyi ve kötü, ne ying ve yang. Doğa, insanlığa bel bağlanacak bir standart vermemiştir” (263).

“Aynı doğa ile karşı karşıya olmalarına rağmen, kırsaldaki gençlik yerküreyle değil de sadece toprakla meşgulken, şehir gençleri doğal dünyayı bir hayal ya da rüya gibi görmekteler. Her ikisi de aynı sorunlardan endişe duyan ve bunları birlikte ele almak zorunda olan üretici ile tüketici arasında sonu gelmeyen bir alay kuruluş, tüccar ve politikacı bulunmakta. Bunlar arasında yüzeysel ilişkiler yürürlüktedir; ancak insan, aradaki fikir ayrılıklarını, ortak görevleri ama farklı rüyaları olanların ızdırabını, aynı dalgada yüzüp aynı suyu içtiklerini fark etmeyenlerin sabırsızlığını algılayabilir.
Gıda kirlenmesine karşı olan tüketici, kirlilik tohumlarını kendisi ekmiştir. ...
Çiftçiler, korunması için dua etmekte oldukları yeryüzünü kendileri tükettiler. İnsanlar doğanın tahribine karşı çıkıyor, ancak gelişme adına yaşanan yıkıma göz yumuyorlar. Uyum adına tavizler verip bir sonraki şiddetli azgınlığı hazırlıyorlar” (266).

“Kimileri doğa sevgilerinin göstergesi olarak dağlardan ağaç söküp bahçelerine dikerken diğerleri dağlara ağaçlar diker” (267).